5. Σουφαρί Σαράι

«Σουφαρί Σαράι» λέγεται το κτήριο της σχολής του ιππικού που κατασκευάστηκε την εποχή του Αλή Πασά.

5. Σουφαρί Σαράι

  Το 1787/88 ο Αλή γίνεται επίσημα πασάς των Ιωαννίνων με φιρμάνι του Σουλτάνου. Μια περίοδος μεγάλης ακμής και ανάπτυξης ξεκινά. Ο Αλής γεννήθηκε στο Τεπελένι της σημερινής Αλβανίας πιθανότατα το 1744, εξού και το άγαλμά του στο κεντρικότερο σημείο της πόλης. Μητέρα του ήταν η ελληνίδα Χάμκω, κόρη του Μπέη της Κόνιτσας. Μετά τον θάνατο του πατέρα του, όταν ο Αλής ήταν 9 ετών, ανέλαβε εξολοκλήρου την ανατροφή του και σύμφωνα με τον ίδιο αυτή τον έκανε «άνδρα και βεζύρη». Μπορεί ακόμα και σήμερα κανείς να επισκεφθεί το συγκρότημα του Βελή στην Κόνιτσα, όπου πέρασε τα παιδικά του χρόνια ο Αλής. Μεγαλώνοντας δρα ως ληστής, έχοντας και ατυχείς στιγμές, καθώς συνελήφθη δύο φορές αλλά αφέθηκε στη συνέχεια ελεύθερος. Το 1788, έπειτα από προσπάθειες, πετυχαίνει το στόχο του, να καταλάβει τα Ιωάννινα και να οριστεί πασάς.

   Ικανός, επίμονος και φιλόδοξος καθώς είναι επεκτείνει την κυριαρχία του από το Αργυρόκαστρο έως την Πελοπόννησο και την Μακεδονία. Για να συμβεί αυτό ήταν απαραίτητο μεταξύ άλλων να δημιουργήσει έναν ισχυρό στρατό. Στο Σουφαρί Σαράι στεγάζεται η σχολή του ιππικού του. Σε αυτό εκπαιδεύτηκαν ορισμένοι από τους σημαντικότερους πολεμιστές της Επανάστασης του 1821, όπως ο Γ. Καραϊσκάκης, ο Οδ. Ανδρούτσος, ο Αθανάσιος Διάκος, ο Μάρκος Μπότσαρης, κ.α. Το όνομα «Σουφαρί Σαράι» (το παλάτι του έφιππου χωροφύλακα) πρέπει να δόθηκε μετά την εποχή του Αλή, όταν στο κτήριο αυτό φιλοξενήθηκε η έφιππη χωροφυλακή.

   Το ότι Έλληνες οπλαρχηγοί εκπαιδεύτηκαν από τον Αλή και τον υπηρέτησαν δεν πρέπει να μας προκαλεί έκπληξη. Ο Αλής έδειξε σχετική εύνοια και ανοχή προς το ελληνικό στοιχείο, σε σημείο που η επικράτειά του να είναι το μοναδικό μέρος όπου οι Έλληνες ήταν σχεδόν ισότιμοι με τους Οθωμανούς και μάλιστα εγκαλείτο συχνά γι΄ αυτό. Αυτό εξηγείται αν σκεφτεί κανείς ότι ο ίδιος είχε ελληνίδα μάνα, μιλούσε ελληνικά και ήταν αλεβίτης, ανήκε δηλαδή σε μια μουσουλμανική αίρεση πολύ ανεκτική σε άλλες θρησκείες.

   Είναι άξιο επίσης αναφοράς ότι στο παλάτι του Αλή Πασά είχαν συγκεντρωθεί αρκετοί Έλληνες λόγιοι και επιστήμονες όπως ο προσωπικός του γιατρός Γ. Σακελλάριος, ο Ιωάννης Κωλέττης που σπούδασε ιατρική στην Ιταλία με χρήματα του Αλή, ο Αθανάσιος Ψαλίδας, ο Μπαλάνος Βασιλόπουλος, ο Ιωάννης Βηλαράς κ.α. Έλληνες ήταν και οι διαχειριστές της περιουσίας και των οικονομικών του κράτους του μεταξύ αυτών και ο Ιωάννης Σταύρου πατέρας του Γ. Σταύρου- ιδρυτή της Εθνικής Τράπεζας αλλά και ο Αλέξιος Νούτσος.

   Άλλος ένας Έλληνας που απολάμβανε τον πλήρη σεβασμό του Αλή Πασά ήταν ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Αυτός του είχε προφητέψει ότι θα φτάσει στην Πόλη με κόκκινα γένια, υπονοώντας τον αποκεφαλισμό του από τον Χουρσίτ πασά και την κατ΄ επέκταση γεμάτη αίμα γενιάδα του, που θα σταλεί στον Σουλτάνο, μαζί με τον Θανάσης Βάγια, το δεξί του χέρι και την τελευταία του σύζυγο, την Κυρά Βασιλική. Βέβαια ήταν αμείλικτος με όσους αμφισβητούσαν την εξουσία του.